Filmowa Brama Dziejów to transgraniczny projekt łączący Słowację i Polskę poprzez historię, kulturę i sztukę audiowizualną. Jego celem jest przybliżenie szerokiej publiczności ważnych, a także mniej znanych wydarzeń historycznych regionu pogranicza w atrakcyjnej formie krótkometrażowych filmów fabularnych o tematyce historycznej. Projekt opiera się na przekonaniu, że poznawanie przeszłości pomaga lepiej rozumieć teraźniejszość, a jednocześnie wzmacnia więź ludzi z dziedzictwem kulturowym oraz miejscem, w którym żyją.
Historia polsko-słowackiego pogranicza jest pełna wyjątkowych opowieści, które rozgrywały się na zamkach, w pałacach, historycznych siedzibach i innych ważnych miejscach lub przetrwały jako lokalne legendy będące częścią kultury regionu. Wiele z nich pozostaje mało znanych szerszej publiczności, mimo że stanowią nieodłączną część wspólnej historii obu krajów. Poprzez film chcemy ponownie ożywić te historie, przedstawić je w interesujący sposób i udostępnić wszystkim pokoleniom.
Projekt realizowany jest w ramach programu Interreg Polska – Słowacja 2021–2027 i stanowi rezultat współpracy słowackich i polskich partnerów, których łączy wspólne zainteresowanie ochroną, prezentacją i popularyzacją dziedzictwa kulturowego pogranicza. Głównym rezultatem projektu będzie seria sześciu krótkometrażowych historycznych filmów fabularnych, zrealizowanych w autentycznych miejscach regionu. Każdy film przybliży ważne wydarzenie historyczne, postać lub miejsce, łącząc dbałość o realia historyczne z atrakcyjną formą filmową.
Częścią projektu będą również wspólne wydarzenia kulturalne po słowackiej i polskiej stronie granicy, podczas których filmy zostaną zaprezentowane publiczności. Projekcjom będą towarzyszyć występy lokalnych artystów oraz inne wydarzenia dodatkowe, tworzące przestrzeń do spotkań mieszkańców obu krajów, wzajemnego poznawania kultur oraz budowania relacji transgranicznych. Projekt będzie więc nie tylko prezentacją historii, ale również żywą platformą wspólnych doświadczeń i wzmacniania tożsamości regionalnej.
Wyjątkowość projektu polega na aktywnym zaangażowaniu historyków, muzeów, zarządców zabytków, lokalnych społeczności, wolontariuszy, aktorów i pasjonatów historii z obu stron granicy. Dzięki ich współpracy powstaną autentyczne opowieści filmowe, które nie tylko w atrakcyjny sposób zaprezentują przeszłość, lecz staną się także trwałym materiałem edukacyjnym, możliwym do wykorzystania w szkołach, muzeach, instytucjach kultury oraz w promocji turystyki.
Projekt skierowany jest do szerokiej publiczności, niezależnie od wieku. Adresowany jest do mieszkańców pogranicza, osób odwiedzających zabytki, turystów, szkół, uczniów i studentów, miłośników historii oraz wszystkich, którzy chcą lepiej poznać wspólne dzieje Słowacji i Polski. Nowoczesna forma audiowizualna pozwoli przedstawić historię w sposób zrozumiały i atrakcyjny również dla młodszych pokoleń, które często preferują właśnie wizualne formy poznawania i edukacji.
Projekt Filmowa Brama Dziejów jest współfinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach programu Interreg Polska – Słowacja 2021–2027. Całkowity budżet projektu wynosi 96 494,36 EUR, z czego 77 195,48 EUR pochodzi z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, 11 579,32 EUR stanowi współfinansowanie z budżetu państwa, a 7 719,56 EUR to wkład własny beneficjenta.
Projekt realizuje Združenie pre rozvoj vidieckeho turizmu (Stowarzyszenie na rzecz Rozwoju Turystyki Wiejskiej) w partnerstwie z Gminnym Ośrodkiem Kultury w Rymanowie oraz Muzeum Lubowelskim – Zamkiem w Starej Lubowli. Dzięki wspólnym działaniom partnerów powstanie wyjątkowy projekt audiowizualny, który przybliży wspólną historię pogranicza nowym pokoleniom, wesprze rozwój turystyki kulturowej oraz przyczyni się do wzmocnienia współpracy transgranicznej między Słowacją a Polską.
Legendy można obejrzeć online za pośrednictwem platformy YouTube
foto: Mateusz Maśnik
